Tăng cường hiệu quả hoạt động tổ tiết kiệm và vay vốn theo Quyết định 70-QĐ/HĐQT
Tổ Tiết kiệm và vay vốn là cầu nối quan trọng đưa nguồn vốn tín dụng chính sách đến đúng đối tượng, góp phần hỗ trợ hộ nghèo và các đối tượng chính sách phát triển sản xuất, cải thiện đời sống. Việc thực hiện đúng Quy chế hoạt động mới theo Quyết định số 70-QĐ/HĐQT của Hội đồng quản trị Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng tín dụng chính sách tại cơ sở.
Quy chế mới – rõ trách nhiệm, phát huy dân chủ, công khai, minh bạch
Theo Quyết định số 70-QĐ/HĐQT về Quy chế hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn, Tổ được xác định là tập hợp các hộ nghèo và các đối tượng chính sách khác có nhu cầu vay vốn, thực hành tiết kiệm và tham gia các hoạt động do NHCSXH cung cấp. Thành viên Tổ là cá nhân đại diện hộ gia đình hoặc cá nhân trực tiếp thuộc đối tượng vay vốn tín dụng chính sách xã hội, tự nguyện tham gia Tổ. Ban quản lý Tổ gồm Tổ trưởng và Tổ phó, do các thành viên trong Tổ bầu ra để điều hành hoạt động của Tổ.
Quy chế hoạt động của Tổ được xây dựng trên các nguyên tắc tự nguyện, đoàn kết, dân chủ, tương trợ, cùng có lợi; hoạt động tập thể, biểu quyết theo đa số; công khai, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Đây là những nguyên tắc quan trọng nhằm bảo đảm hoạt động của Tổ thực sự phát huy vai trò tự quản của thành viên, đồng thời nâng cao trách nhiệm của từng người trong quá trình vay vốn, sử dụng vốn và trả nợ ngân hàng.
Tổ Tiết kiệm và vay vốn – nơi hỗ trợ nhau sử dụng vốn hiệu quả
Một trong những mục đích quan trọng của việc thành lập Tổ là tạo điều kiện thuận lợi cho thành viên vay vốn, trả nợ NHCSXH và sử dụng các dịch vụ do NHCSXH cung cấp.
Thông qua hoạt động của Tổ, các thành viên có điều kiện giúp đỡ nhau trong sản xuất, kinh doanh và đời sống; hình thành thói quen thực hành tiết kiệm; giám sát việc vay vốn, sử dụng vốn và trả nợ NHCSXH. Qua đó, nguồn vốn tín dụng chính sách được sử dụng đúng mục đích, góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư và hạn chế phát sinh nợ quá hạn.
Theo Quyết định 70-QĐ/HĐQT, một Tổ có tối thiểu 20 và tối đa 100 thành viên, là những người cư trú hợp pháp trên địa bàn các thôn liền kề trong cùng xã. Trường hợp một thôn không đủ số lượng thành viên tối thiểu thì có thể thành lập Tổ theo địa bàn liên thôn với các thôn liền kề trong cùng xã. Việc thành lập Tổ và Quy ước hoạt động của Tổ phải được UBND cấp xã xem xét, chấp thuận.
Một số nội dung về Quy chế hoạt động của Tổ tiết kiệm và vay vốn
Ban quản lý Tổ giữ vai trò nòng cốt
Ban quản lý Tổ có 02 thành viên gồm Tổ trưởng và Tổ phó. Thành viên Ban quản lý phải là thành viên của Tổ, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, cư trú thường xuyên tại địa bàn thôn, có phẩm chất đạo đức tốt, trung thực, trách nhiệm, nhiệt tình và có năng lực thực hiện nhiệm vụ. Ban quản lý Tổ do các thành viên trong Tổ bầu ra theo quy định.
Ban quản lý Tổ có trách nhiệm triển khai Quy ước hoạt động của Tổ; tuyên truyền, hướng dẫn thành viên về chủ trương, chính sách tín dụng chính sách xã hội; tuyên truyền, vận động thành viên thực hành tiết kiệm, nâng cao ý thức vay vốn và trả nợ ngân hàng.
Đặc biệt, trong công tác bình xét cho vay, Ban quản lý Tổ tiếp nhận đề nghị vay vốn và tổ chức họp Tổ để bình xét bảo đảm công khai, minh bạch, dân chủ, có sự giám sát, chứng kiến của Trưởng thôn và đại diện tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã.
Nội dung bình xét phải xem xét thành viên có thuộc đối tượng và đáp ứng điều kiện vay vốn hay không; thảo luận, thống nhất mức vay phù hợp với nhu cầu sử dụng vốn và khả năng trả nợ; thời hạn vay phù hợp với khả năng trả nợ và quy định của từng chương trình tín dụng. Sau khi Tổ thống nhất và biểu quyết thông qua danh sách đề nghị vay vốn, Ban quản lý Tổ hướng dẫn thành viên hoàn thiện hồ sơ để NHCSXH xem xét, quyết định.
Ban quản lý Tổ cũng có trách nhiệm đôn đốc, giám sát thành viên sử dụng vốn đúng mục đích, trả nợ gốc và lãi đầy đủ, đúng hạn; phối hợp kiểm tra sử dụng vốn vay, đối chiếu nợ vay khi được yêu cầu; kịp thời thông báo cho các đơn vị liên quan và NHCSXH những trường hợp sử dụng vốn sai mục đích, nợ phát sinh rủi ro hoặc các vấn đề ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng.
Tăng cường sinh hoạt Tổ, nâng cao chất lượng quản lý vốn
Theo Quy chế mới, Tổ thực hiện sinh hoạt định kỳ hằng tháng hoặc hằng quý theo Quy ước hoạt động của Tổ, đồng thời có thể tổ chức sinh hoạt đột xuất để giải quyết những công việc phát sinh.
Hình thức họp có thể thực hiện trực tiếp, trực tuyến thông qua phần mềm, ứng dụng hợp pháp theo quy định hoặc kết hợp cả hai hình thức, trên cơ sở thống nhất giữa Tổ trưởng và tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác cấp xã, bảo đảm nguyên tắc dân chủ và ghi nhận đầy đủ, chính xác kết quả biểu quyết.
Đối với những nội dung phải biểu quyết như thành lập Tổ; bầu, thay đổi Tổ trưởng, Tổ phó; sửa đổi Quy ước hoạt động; kết nạp thành viên; bình xét cho vay; bắt buộc thành viên ra khỏi Tổ..., cuộc họp phải có trên 1/2 số thành viên tham gia và phải có trên 2/3 số thành viên tham gia biểu quyết tán thành thì mới có giá trị thực hiện. Kết quả cuộc họp, biểu quyết phải được lập thành biên bản và thông qua các thành viên tham dự trước khi kết thúc cuộc họp.
Đây là điểm cần được Ban quản lý Tổ và cán bộ cơ sở đặc biệt lưu ý nhằm bảo đảm các quyết định của Tổ được thực hiện đúng quy định, tránh hình thức, thiếu dân chủ hoặc thiếu hồ sơ làm căn cứ.
Người vay vốn cần chủ động và có trách nhiệm
Quyết định 70-QĐ/HĐQT quy định thành viên Tổ phải chấp hành Quy ước hoạt động của Tổ, tham gia và biểu quyết tại các cuộc họp; sử dụng vốn vay đúng mục đích đã đề nghị; trả nợ gốc, lãi đầy đủ, kịp thời và có trách nhiệm giám sát lẫn nhau trong việc vay vốn, trả nợ NHCSXH và thực hiện Quy ước hoạt động của Tổ.
Đối với người vay vốn, việc tham gia Tổ không chỉ là điều kiện để tiếp cận nguồn vốn tín dụng chính sách mà còn là cơ chế để các thành viên cùng hỗ trợ, cùng giám sát và cùng nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
Người vay cần xác định rõ: vốn tín dụng chính sách là nguồn lực hỗ trợ để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống theo từng chương trình tín dụng. Vì vậy, mỗi thành viên cần xây dựng phương án sử dụng vốn phù hợp, sử dụng vốn đúng mục đích, chủ động thực hiện nghĩa vụ trả nợ và phối hợp với Ban quản lý Tổ, NHCSXH khi có khó khăn phát sinh.
Thực hành tiết kiệm – chủ động tạo nguồn trả nợ
Quy chế mới tiếp tục quy định hoạt động tiền gửi của thành viên Tổ. Đây là việc các thành viên thống nhất thực hành tiết kiệm để gửi vào NHCSXH nhằm tạo lập nguồn để trả nợ gốc, lãi.
Mỗi Tổ được NHCSXH mở tài khoản thanh toán để gửi tiền và sử dụng theo quy định; việc thực hành tiết kiệm của thành viên được thực hiện theo Quy ước hoạt động của Tổ và phù hợp với nhu cầu, năng lực của từng thành viên.
Do đó, Ban quản lý Tổ cần tích cực tuyên truyền, vận động thành viên hình thành thói quen tiết kiệm phù hợp với điều kiện thực tế. Người vay vốn cũng cần chủ động dành một phần thu nhập để tạo nguồn trả nợ, qua đó giảm áp lực khi đến kỳ hạn trả nợ.
Phát huy vai trò của cán bộ cơ sở
Để Quyết định 70-QĐ/HĐQT được triển khai hiệu quả, sự phối hợp của UBND cấp xã, Trưởng thôn, các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác, NHCSXH và Ban quản lý Tổ có vai trò hết sức quan trọng.
Theo Quy chế, Tổ chịu sự kiểm tra, giám sát của Trưởng thôn; Ban quản lý Tổ có trách nhiệm báo cáo Trưởng thôn về tình hình hoạt động của Tổ, việc sử dụng vốn vay của thành viên và các vấn đề phát sinh. Trưởng thôn phối hợp với NHCSXH và tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác giám sát việc bình xét cho vay, kiểm tra hoạt động của Tổ, việc sử dụng vốn vay và đôn đốc thu hồi, xử lý nợ đến hạn, nợ quá hạn theo quy định.
UBND cấp xã có trách nhiệm chỉ đạo, quản lý, kiểm tra hoạt động của Tổ; chỉ đạo Trưởng thôn phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và NHCSXH kiểm tra, giám sát hoạt động của Tổ, việc sử dụng vốn vay và đôn đốc thành viên trả nợ đầy đủ, đúng hạn.
Đối với NHCSXH, Tổ có trách nhiệm phối hợp để hướng dẫn thành viên về thủ tục vay vốn, giám sát quá trình sử dụng vốn và trả nợ, tuyên truyền chính sách tín dụng và hướng dẫn thành viên thực hành tiết kiệm. NHCSXH có trách nhiệm theo dõi, kiểm tra, giám sát hoạt động của Tổ; hướng dẫn ứng dụng công nghệ thông tin và phối hợp đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực quản lý cho Ban quản lý Tổ.
Cùng thực hiện tốt Quyết định 70-QĐ/HĐQT
Việc ban hành Quyết định 70-QĐ/HĐQT là cơ sở để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn, tăng cường tính dân chủ, công khai, minh bạch và trách nhiệm của từng chủ thể trong thực hiện tín dụng chính sách.
Đối với cán bộ cơ sở, cần tăng cường chỉ đạo, phối hợp kiểm tra, giám sát và kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh.
Đối với Ban quản lý Tổ, cần nắm chắc Quy chế, thực hiện đúng chức trách, tổ chức sinh hoạt Tổ thực chất, bình xét cho vay công khai, dân chủ; thường xuyên đôn đốc, giám sát việc sử dụng vốn và trả nợ của thành viên.
Đối với người vay vốn, cần chủ động tham gia sinh hoạt Tổ, thực hiện đúng Quy ước, sử dụng vốn đúng mục đích, thực hành tiết kiệm và trả nợ gốc, lãi đầy đủ, đúng hạn.
Đối với các tổ chức chính trị - xã hội nhận ủy thác và NHCSXH, cần tiếp tục phối hợp hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và hỗ trợ Ban quản lý Tổ nâng cao năng lực quản lý, góp phần đưa nguồn vốn tín dụng chính sách đến đúng đối tượng, phát huy hiệu quả.
Quyết định 70-QĐ/HĐQT có hiệu lực kể từ ngày ký và thay thế Quyết định số 15/QĐ-HĐQT ngày 05/3/2013 về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Tổ Tiết kiệm và vay vốn. Các Tổ được thành lập trước ngày Quyết định mới có hiệu lực tiếp tục hoạt động theo Quyết định 70-QĐ/HĐQT và hướng dẫn có liên quan của Tổng Giám đốc NHCSXH./.
